Đang tải... Vui lòng chờ...
Tin mới
Tình yêu ..............

Có 1 thứ tình cảm khiến con người ta thay đổi đó chính là tình yêu .

Truyện cười nơi công sở

Là những mẩu chuyện cười ở đời thường , nơi mình găn

Tư vấn mở cửa hàng Văn phòng phẩm

Tư vấn về văn phòng phẩm

Tìm......

Nỗi buồn nhỏ mang tên người

Một quyết định khó khăn…

Tôi năm nay 25 tuôi, là một người khá là kén chọn người yêu theo như bạn bè và xã hội suy ngĩ. tôi cũng ko bao giờ tưởng tượng được mình sẽ rơi vào bế tắc 1 cách trớ trêu thế này.

Lượt truy cập
Mạng xã hội

 

 

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH KHI DẠY CÁC BÀI ÔN TẬP, TỔNG KẾT LỊCH SỬ

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH
KHI DẠY CÁC BÀI ÔN TẬP, TỔNG KẾT LỊCH SỬ

Nguyễn Tuấn Anh
Trường THPT số 2 Quảng Hòa, Quảng Trạch, Quảng Bình

Có nhiều phương pháp và cách thức tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh (HS) trong dạy học lịch sử nói chung và dạy học các bài ôn tập, tổng kết lịch sử nói riêng, điều đó càng có ý nghĩa thiết thực trong việc đổi mới phương pháp dạy học ở trườn

g phổ thông hiện nay. Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi nêu ra một số phương pháp mà qua quá trình vận dụng trong giảng dạy các bài ôn tập, tổng kết lịch sử ở trường phổ thông cho hiệu quả khả quan, HS có thể nắm kiến thức và vận dụng kiến thức một cách linh hoạt, sáng tạo dựa vào năng lực của bản thân.
1. Một số đặc điểm của loại bài ôn tập, tổng kết lịch sử
Nhiệm vụ của loại bài này: Trên cơ sở các sự kiện lịch sử cụ thể đã học, bài học ôn tập, tổng kết cung cấp cho HS bức tranh toàn diện về các hiện tượng hoặc quá trình lịch sử đã học và hệ thống hoá, khái quát hoá các kiến thức đã tiếp thu. Nhiệm vụ của loại bài học này qui định nội dung, cấu trúc và phương pháp tiến hành khác với bài học hình thành tri thức mới.
Về nội dung: Bài ôn tập, tổng kết cần nêu một cách khái quát nội dung những sự kiện, vấn đề cơ bản của một giai đoạn, thời kỳ hay một quá trình lịch sử. Những nội dung chủ yếu đó có quan hệ chặt chẽ với nhau. 
Do đặc điểm nội dung nên cấu trúc bài ôn tập, tổng kết thường gồm một phần, hai phần hay nhiều phần nhỏ tuỳ theo giai đoạn, thời kỳ quá trình lịch sử đó dài hay ngắn. Vì vậy, giáo viên (GV) nên vận dụng cấu trúc bài học một cách mềm dẻo và căn cứ vào đặc điểm loại bài mà tiến hành ôn tập, tổng kết. Ở đây, GV không trình bày kiến thức mới mà hướng dẫn HS nhớ lại những điều đã học, uốn nắn những hiểu biết sai, bổ sung, khái quát hoá, rút ra những kết luận để HS nhận thức sâu sắc, toàn diện hơn. Khi tiến hành dạy, GV cần chú ý: Thu hút tất cả HS tích cực tham gia trao đổi những câu hỏi đặt ra; lựa chọn kiến thức trọng tâm; khái quát các sự kiện, quá trình lịch sử đã học nhằm giúp HS hiểu sâu sắc hơn những kiến thức đã học, nâng cao nhận thức của các em về các khái niệm, quy luật lịch sử và khả năng vận dụng các kiến thức đã học vào hoạt động thực tiễn.
2. Nguyên tắc tổ chức hoạt động nhận thức cho HS khi dạy bài ôn tập, tổng kết lịch sử
Việc dùng các biện pháp sư phạm nhằm tổ chức hoạt động nhận thức cho HS khi dạy bài ôn tập, tổng kết lịch sử theo hướng phát huy tính tích cực của HS là cần thiết. Song khi vận dụng các biện pháp vào dạy học lịch sử ở trường Trung học phổ thông cần phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Phải bám sát chương trình sách giáo khoa.
- Quán triệt mục đích, yêu cầu của bài ôn tập, tổng kết.
- Phát huy tính tích cực và tạo hứng thú học tập cho HS.
3. Một số biện pháp tổ chức hoạt động nhận thức cho HS khi dạy các bài ôn tập, tổng kết lịch sử
a. Tổ chức dạy học nêu vấn đề
Dạy học nêu vấn đề là dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS, là làm cho hoạt động của HS trở nên hứng thú, trở thành một nhu cầu của chính người học. Dạy học nêu vấn đề là cách thức tổ chức dạy học gồm ba yếu tố cơ bản: tình huống có vấn đề; biểu đạt vấn đề; đưa HS vào tình huống có vấn đề và tổ chức hướng dẫn HS tích cực, tự giác, sáng tạo trong giải quyết vấn đề. 
Đối với các loại bài ôn tập, tổng kết, sau khi tạo ra tình huống có vấn đề, GV không nên nêu lời giải cuối cùng mà vạch rõ lôgic của quá trình đi đến lời giải đó. Cách trình bày đó nhằm khêu gợi, định hướng kiến thức cơ bản cho HS, kích thích chú ý, hứng thú của các em vào vấn đề sẽ học. Ví dụ khi dạy bài 8. Ôn tập lịch sử thế giới cận đại, sách giáo khoa lịch sử lớp 11 (chương trình chuẩn) GV nêu vấn đề cho HS giải quyết: So sánh các cuộc cách mạng tư sản trong thời cận đại. GV có thể hướng dẫn cho HS biết các tiêu chí để so sánh như: Nguyên nhân bùng nổ, động lực, lãnh đạo, hình thức, diễn biến, kết quả, ý nghĩa và hạn chế của các cuộc cách mạng tư sản. Qua đó mà HS có thể rút ra bản chất các cuộc cách mạng tư sản.
Để tổ chức cho HS giải quyết vấn đề khi học các bài ôn tập, tổng kết lịch sử, theo chúng tôi cần thực hiện các bước sau:
- Bước 1: GV nêu những kiến thức từ chương trình giúp HS đi từ nhận thức điều đã biết đến rút ra các kết luận khái quát về những vấn đề đã học, từ đó mà HS sẽ hiểu vấn đề một cách sâu sắc và toàn diện.
- Bước 2: GV phải biết chia nhỏ vấn đề, tổ chức cho HS thảo luận, tranh luận với nhau để khẳng định kết quả nhận thức.
b. Tổ chức thảo luận nhóm
Để phát huy tính tích cực của HS trong dạy học lịch sử thì có nhiều phương pháp, trong đó phương pháp thảo luận nhóm là phương pháp quan trọng. Bởi, phương pháp này nhằm giúp HS bày tỏ ý kiến của mình để củng cố kiến thức khoa học, lòng tin về một vấn đề lịch sử.
Có nhiều cách để thảo luận nhóm và điều quan trọng là GV phải đưa ra vấn đề thảo luận thích hợp, tức là vấn đề đó phải có tình huống, cần tới sự chia sẻ và hợp tác để giải quyết. Đối với HS, những giờ thảo luận nhóm không chỉ để ghi nhớ kiến thức, khơi dậy suy nghĩ độc lập của các em mà còn rèn luyện cách diễn đạt trước đám đông, giúp các em tự tin hơn trong giao tiếp. Phương pháp này tiến hành bằng cách GV đưa ra câu hỏi và tổ chức các em trao đổi, thảo luận. Các câu hỏi đưa ra không quá khó cũng không nên quá dễ, cần đưa ra các câu hỏi mang tính chất nhận thức. Việc trao đổi, thảo luận có thể tiến hành trong phạm vi tiết học. Nó có thể tiến hành ngay đầu giờ hoặc trong quá trình giảng dạy hay khi kết thúc bài học, chương hay khóa trình…
Riêng đối với các bài ôn tập, tổng kết trong dạy học lịch sử thì việc sử dụng phương pháp thảo luận nhóm sẽ giúp HS hệ thống hoá được các sự kiện, hiện tượng lịch sử ở mỗi giai đoạn.
Ví dụ khi dạy bài 8. Ôn tập Lịch sử thế giới cận đại, sách giáo khoa lịch sử lớp 11 (chương trình chuẩn) GV có thể tổ chức thảo luận nhóm như sau:
- Nhóm 1: Hãy nêu nguyên nhân bùng nổ, động lực, lãnh đạo, hình thức, diễn biến, kết quả, ý nghĩa lịch sử, hạn chế của các cuộc Cách mạng tư sản thế kỉ XVI - XIX?
- Nhóm 2: Hãy nêu những đặc điểm chung và đặc điểm riêng của các cuộc Cách mạng tư sản từ thế kỉ XVI - XIX? 
- Nhóm 3: Khái niệm cách mạng tư sản (phân biệt với cách mạng xã hội chủ nghĩa về nguyên nhân, mục địch, lực lượng tham gia, lực lượng lãnh đạo, kết quả, ý nghĩa)?.
GV điều khiển việc thảo luận nhóm, cử đại diện nhóm trả lời và rút ra kết luận khái quát.
c. Tổ chức trò chơi lịch sử
Để giờ ôn tập, tổng kết đạt hiệu quả, tạo hứng thú học tập cho HS, trên cơ sở mục tiêu, nội dung của bài học, GV thiết kế các nhiệm vụ học tập, tổ chức thực hiện nhiệm vụ đó thông qua nội dung trò chơi như: Giải ô chữ; Hái hoa dân chủ; Đố vui hay kể chuyện lịch sử… Qua đó giúp HS ôn tập, củng cố kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, sinh động và hấp dẫn.
Ví dụ, trong bài 11. Tổng kết Lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến năm 2000, sách lịch sử 12 (chương trình chuẩn) GV đưa bài tập sau: Trình bày ngắn gọn những hiểu biết của mình dựa vào những sự kiện và nhân vật lịch sử tiêu biểu dưới đây:
a. Luri Gagarin (1934-1968); con tàu vũ trụ phương Đông; năm 1961.
b. Tháng 8/1967; Asean; 28/7/1995; Việt Nam.
c. Năm 1960; “Năm châu Phi”.
d. Ngày 01/01/1959; Cuba; Phiđencaxtơrô ….
GV điều khiển việc tổ chức trò chơi lịch sử và rút ra kết luận khái quát
d. Tổ chức kiểm tra đánh giá
Nói tổ chức kiểm tra đánh giá khi dạy các bài ôn tập, tổng kết lịch sử vì thông qua các hình thức tổ chức nhận thức cho HS mà GV có thể kiểm tra mức độ tiếp nhận kiến thức đã học của HS, trên cơ sở đó có thể đánh giá khả năng học tập của các em. Để làm được điều này, GV có thể kiểm tra trực tiếp trên lớp thông qua hình thức phát vấn hoặc kiểm tra viết từ 10 đến 15 phút. Theo chúng tôi, phương pháp này được sử dụng theo các hướng sau:
- GV có thể kẻ một đường biểu diễn thời gian, yêu cầu HS đánh dấu lên đó mốc phân chia các giai đoạn. Đặc biệt, dựa vào sơ đồ đó, HS phải giải thích được vì sao lại phân chia như vậy và nêu đặc điểm nổi bật của từng giai đoạn. Trong quá trình HS trả lời, GV chú ý nhận xét và sử dụng một số câu hỏi gợi mở để giúp HS tự tiếp nhận nội dung kiến thức.
- Hay GV chuẩn bị sẵn các loại đồ dùng trực quan quy ước dạng “mở” như sơ đồ, niên biểu, bảng so sánh (dạng mở ở đây có nghĩa là nội dung chưa được thể hiện hết ở trên đồ dùng trực quan quy ước). Để hiểu được toàn bộ nội dung, đòi hỏi HS phải tư duy để hoàn thiện kiến thức trong các loại đồ dùng trực quan quy ước đó. Ví dụ, khi dạy bài 12. “Ôn tập Lịch sử thế giới nguyên thủy, cổ và trung đại”, sách lịch sử 10 (Chương trình chuẩn), GV kiểm tra dưới dạng yêu cầu HS điền nội dung vào chỗ trống trong bảng so sánh các quốc gia cổ đại phương Đông và phương Tây theo các nội dung: Quá trình hình thành, đặc điểm kinh tế, chính trị và xã hội.
3. Kết luận
Do đặc điểm về nội dung, cấu trúc của bài ôn tập, tổng kết khác so với bài hình thành tri thức mới nên việc tổ chức hoạt động dạy học cũng khác. Nếu không có những biện pháp tổ chức hoạt động nhận thức hợp lý thì HS sẽ không hứng thú học tập, cảm thấy nhàm chán khi thầy cứ nhắc đi, nhắc lại kiến thức đã học dẫn đến bài học cũng sẽ kém hiệu quả. Với những biện pháp được đề cập trong bài báo, nếu được GV sử dụng hợp lí sẽ có tác dụng to lớn giúp HS tích cực hơn trong quá trình học các bài ôn tập, tổng kết lịch sử ở trường phổ thông. 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Kharlamôp I.F Phát huy tính tích cực học tập của HS như thế nào. Tập 1, NXB Giáo dục Hà Nội 1978.
2. Lê Thị Xuân Liên. Một số vấn đề về câu hỏi và hệ thống câu hỏi trong dạy học, Tạp chí Giáo dục, số 164, 2007
3. Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi. Phương pháp dạy học lịch sử, tập I và tập II. NXB Đại học sư phạm Hà Nội. 2002.
4. Trịnh Đình Tùng, Hoàng Thanh Tú. Về việc giảng dạy các bài ôn tập, tổng kết trong chương trình lịch sử ở trường THPT. Tạp chí Giáo dục, số 131 năm 2006.

ORGANIZATION AND OPERATION OF THE STUDENT AWARENESS TRAINING ARTICLES REVIEW, HISTORICAL SUMMARY.

Summary
In this writing, we give out some features, measures to organize the knowledgable activitis for the students when we teach the historical revisions. Through the application for teaching the good revisions, the students can master the knowlege and use it creatively based on their ability.
In văn bản

Hỗ trợ Online

KD VPP - Ms. Thảo
ĐT: 04.3769.1999/ 0987.301.255
Email: vanphongpham@tantruong.com

KD TBVP - Lê Vũ
ĐT: 09.8888.4321
Email: levu@tantruong.com
Sản phẩm khuyến mại
Tuyển Dụng